Lars Ørjan Jonsson

Vernepleiar i Vågå kommune

Det er rart, dette med fagansvar.

Du vaknar ein dag og oppdagar at du plutseleg er han som skal vite.

Ikkje nødvendigvis alt, men nok til at folk ser på deg og seier:

«Kva tenkjer du, Lars Ørjan?»

Og då er det ikkje tida for å snakke om veret.

Då må du ha noko meir i verktøykassa enn ein penn og ein kaffikopp som har sett betre dagar.

Om rolla mi:

Eg har ikkje arbeidsgivaransvar, takk og lov, men eg har eit ansvar som ikkje kan målast i timelister.

Det handlar om kvalitet,

eit ord som høyrest klinisk ut, men som eigentleg luktar av nytrakta kaffi, tryggleik og eit levd liv.

Kvalitet, for meg, er at folk kjenner seg heime i eigen kvardag.

At brukaren får leve sitt liv, ikkje berre vårt system.

Om fag og menneske:

Fag er flott. Eg likar fag.

Men eg likar også folk.

Og når dei to møtest, ja då må ein halde tunga rett i munnen.

For når ein 70-åring med stabil diabetes får kake på torsdagar, kan du vere trygg på at nokon vil spørje:

«Er det forsvarleg, Lars Ørjan?»

Då må eg smile, ta ein slurk av kaffien, og svare:

«Ja. Det skapar glede, er både forsvarleg og føreseieleg. Og det er nettopp det som gjer det fagleg.»

Om tydeligheit og varme:

Eg prøver å vere tydeleg,

men aldri på ein måte som trugar stemninga i rommet.

For eg har lært at varme utan retning blir til kaos, og tydeligheit utan varme blir til kulde.

Så eg prøver å halde balansen,

som ein slags pedagogisk linedansar med fagperm i eine handa og samvit i den andre.

Om system og skjønn:

Vi skal jobbe systematisk, seier veileiaren.

Og eg er heilt einig.

Men system utan skjønn, det er som å ha kart utan kompass,

du veit kvar vegen går, men ikkje kvar du sjølv står.

Derfor må vi alltid hugse at bak kvart datapunkt sit eit menneske som kanskje berre treng at du lyttar fem minutt før du skriv noko som helst.

Om kollegaene:

Primærkontaktane mine er gull.

Dei ser ting eg ikkje ser, har levd med brukaren gjennom sol og regn,

og dei hugsar små detaljar som får alt til å henge saman.

Dei er dei verkelege forskarane i feltet, berre utan labfrakk og briller på snor.

Difor lyttar eg til dei før eg skriv noko som skal tolkast som «fagleg vurdering».

Om brukaren:

Han er ikkje eit tiltak. Han er eit menneske.

Han har levd eit heilt liv, med vanar, latter, tårer, traume, uro og mange små ritual.

Om eg tek frå han kaka, tek eg kanskje også frå han ein tryggleik som er større enn sukkerinnhaldet.

Så då gjer eg ikkje det.

Eg gjev han kaka,

og tek heller diskusjonen seinare, med eit lite smil og eit tungt fagkapittel i baklomma.

Om kvifor eg gjer dette:

For til sjuande og sist handlar faget mitt ikkje berre om tryggleik, diabetes og medisinlister.

Det handlar om verdigheit.

Om å vere eit menneske som møter eit anna menneske,

og forstå at begge prøver sitt beste.

Så når dagen er over, og eg sit att med kaffikoppen min, kjenner eg at dette er rett:

Tydelighet, varme, brukaren i livets vinter,

og fag frå mi side.

Det er eigentleg heile oppskrifta.

Resten er berre glasuren.